Yazılarımız

STATİK ELEKTRİK< Geri


Bazen yünlü bir kazağı giyerken çıtırdama sesi duyarız.Kapı koluna dokunduğumuzda sanki elektrik çarpmış gibi oluruz.Şapkamızı çıkarırken saçlarımız dikleşir.Bütün bunların sebebini hiç merak ettiniz mi?Bu statik elektrik ya da diğer adıyla durgun elektrik sebebiyledir.

Bu deneyimizde hem statik elektriği öğreneceğiz hem de biraz oyun oynayacağız.Mesela hiç dokunmadan alüminyum kutuyu yerinden oynatacağız,pinpon topunu peşimizden koşturacağız,floresan lambayı yakacağız.Daha neler neler...
 

Malzemelerimiz:

balon

kumaş parçası(yünlü olursa daha iyi)

gazoz kutusu(alüminyumdan yapılmış)

pinpon topu

floresan lamba

kağıt

 

Deneyler Başlıyor!

1.Deney

-Bir balonu şişirip, ağzını bağlayalım.

-Balonun yan yüzeyi üzerinde bir kumaş parçasını ileri geri sürttürelim.(kumaş yerine saçımıza da     sürtebiliriz)

-Gazoz kutusunu yere koyalım ve balonu kutuya yan yüzeyinden yaklaştıralım.

2.Deney

-Bu kez balonu saçımıza sürtelim ve pinpon topuna yaklaştıralım.

3.Deney

-Musluğu su çok ince akacak şekilde açalım.

-Balonumuzu saçımıza sürttükten sonra akan suya yaklaştıralım.(Balon yerine tarak da kullanabiliriz.)

4.Deney

-Bir parça kağıdı çok küçük parçalara ayıralım.

-Yine kumaşa sürttüğümüz balonu kağıtlara yaklaştıralım.

5.Deney

-Kumaşa veya saçımıza sürttüğümüz balonu karanlık bir odada floresan lambaya yaklaştıralım.


Neler Gördük?

Kutu ve pinpon topu balona doğru dönerek ilerledi.Akan su balona doğru yaklaştı.Balon küçük kağıt parçalarını çekti.Floresan lamba yandı.
 

Sizce Niçin?

Etrafımızdaki herşey atom denilen gözle göremeyeceğimiz çok küçük parçacıklardan yaratılmıştır.Atomların merkezinde pozitif yüklü protonlar,dış yörüngesinde de negatif yüklü elektronlar bulunur.Genellikle atomlar aynı sayıda proton ve elektrona sahiptir.Bu durumda atomun yükü yoktur yani nötrdür.Fakat nesneleri birbirine sürttüğümüzde elektronlar bir atomdan diğer atoma geçebilirler.Bazı atomların ekstra elektronu olur böylece negatif yüke sahip olurlar.Diğer atomlar ise elektron kaybederler ve pozitif yüke sahip olurlar.Yüklerin bu şekilde ayrılmasıyla statik elektrik oluşur.Eğer iki nesne farklı yüke sahipse, birbirlerini çekerler,eğer aynı yüke sahipse birbirlerini iterler.

            Şapkanı çıkarırken şapka saçına sürtünüyor.Elektronlar saçından şapkaya geçiyor.Saç tellerin pozitif yükleniyor.Aynı yükler birbirini ittiği için saç tellerin de birbirini itiyor. Bu yüzden saçların dikleşmiş olarak görünüyor.

            Halı üzerinde yürüdüğünde halıdaki elektronlar sana geçiyor.Sen kapı koluna dokunduğun zaman ise elektronlar senden kapıya geçiyor.Bu arada sen hafif bir elektrik çarpması hissediyorsun.

            Balona kumaşı sürttüğümüzde, balon negatif elektrik yükü ile yüklenir .Balonu kutuya yaklaştırdığımızda bu statik elektrik yüklenmesi metaldeki molekülleri etkiliyor.Kutunun dış yüzeyi pozitif yük ile yükleniyor ve böylece kutu balona doğru yaklaşıyor ve o yönde dönmeye başlıyor. Elektrik yüklenmiş balonu suya ve kağıda yaklaştırdığımızda da aynı şey oldu.Balondaki negatif yük kağıttaki ve sudaki elektronları itti, pozitif yükleri de çekti.Böylece aralarında bir çekim kuvveti oluştu.

            Floresan tüpün içi fosfordan yapılmış bir maddeyle kaplıdır.Tüpün içinde aynı zamanda civa buharı var.Negatif yüklü balonu floresan tüpe yaklaştırdığımızda floresan tüp civa buharındaki elektronları tahrik eder.Bu da civa atomlarını harekete geçiren bir elektrik akımı oluşturur.Harekete geçen civa atomları ultra-viyole ışığı yayar ve fosforun kor haline gelmesini sağlar.

             Bu deneyleri  sabundan köpüklerle,beyaz eşya kutularından çıkan minik köpüklerle de yapabiliriz.Saçımıza sürttüğümüz balonu duvara yapıştırabiliriz.

            Statik elektriği biz şimşek ve yıldırım oluşumunda da görebiliyoruz.Yağmurlu,rüzgarlı günlerde bulutlardaki su damlacıklarının birbirine  sürtünmesi sonucu bulutlar elektrikle yüklü hale gelirler.Bulutla-bulut arasında meydana gelen elektrik boşalmasına biz şimşek adı veriyoruz. Bulutun alt kısmındaki negatif yükler yeryüzündeki pozitif yükler tarafından çekildiğinde oluşan elektrik boşalmasına da yıldırım diyoruz.

 

Kaynak: Şaşırtan Deneyler, Ayşe Kuralay, Çilek Kitaplar

Web Tasarım